Peke ki te ihirangi matua
Kua whakamaori aunoatia tenei wharangi mai i te reo Ingarihi.
Nga take whaiaro

Nga tika o te hunga haua

I runga i te ture, ka whai mana te hunga haua ki nga ratonga whanui me te awhina. Ka whai mana taurite o ratou me te pai ki nga taumata oranga e rite ana ki etahi atu mema o te hapori.

E whai mana ana te hunga haua ki te matauranga me te tautoko tika i nga wahanga katoa o te maatauranga. Kei a ratou ano te mana ki te arahi me te awhina ki te rapu mahi tika.

Nga tika o te hunga haua hinengaro

Ko Þroskahjálp te whakahaere a motu mo te hunga haua hinengaro. Ko ta ratou whainga he whakatairanga i nga tika me nga paanga o te hunga haua hinengaro, hauatanga ranei, me etahi atu tamariki me nga pakeke haua. Ko ta ratou mahi he whakarite kia tino rite o ratou motika ki era atu tangata whenua.

Þroskahjálp, Te National Association of Intellectual Disabilities , kua whakaputa i nga riipene whakaata korero mo nga tika o nga tamariki haua me te noho manene.

He maha atu nga riipene whakaata mo te hunga haua hinengaro i roto i nga reo rereke kei konei .

Ōritetanga mō te hunga hauā ā-tinana

Ko Sjálfsbjörg te rōpū whakahaere o ngā tāngata hauā tinana o Iceland. Ko te whāinga o te rōpū whakahaere he whawhai mō te ōritetanga katoa mō ngā tāngata hauā tinana i Iceland, me te whakamōhio i te marea mō ō rātou āhuatanga.

Ko te Pokapū Taputapu Āwhina te kawenga mō te tuku taputapu āwhina ki te hunga hauā me te whakarato tautoko tohutohu. Me whiwhi whakaaetanga mai i te Whakahaere Inihuaranga Hapori mō ngā takoha ki te utu hoko taputapu āwhina.

Ko ngā tāngata kei waenganui i te 18 ki te 67 tau te pakeke e nui ana ngā utu tāpiri nā tō rātou hauātanga, hei tauira mō te rongoā, te tiaki hauora, ngā taputapu āwhina rānei, ka āhei pea rātou ki te whiwhi putea āwhina .

Tautoko mo te hunga haua

Ka āhei pea ngā kaiwhiwhi penihana hauātanga me ētahi atu painga ki te whiwhi whakahekenga tāke. He maha ngā kaunihera e tuku tautoko ana mō te hunga hauā, he rerekē pea i waenga i ngā kaunihera. Ka āhei pea te hunga hauā ki te whiwhi whakahekenga mō ngā tāke whenua me te utu iti iho mō ngā waka a te iwi .

Ka tango taonga tākaro whanaketanga motuhake ngā mātua me ngā kaiwhakarato ratonga mō ngā tamariki hauā mai i ngā kohinga taonga tākaro e puritia ana e ngā tari ā-rohe. Ka whakaratohia hoki e ngā tari ētahi atu ratonga me ngā tohutohu mō te whakatipu tamariki.

Ka taea te whakarite i tētahi whānau tautoko mō ngā tamariki hauā me ō rātou whānau, ka taea e te tamaiti te noho ki reira mō ngā rā e rua, e toru rānei i te marama.

Kei ētahi wāhi o Iceland ngā puni raumati mō ngā tamariki hauā, ā, ka whakahaerehia pea e ngā mana whakahaere ā-rohe, e ngā whakahaere kore-moni, e te rāngai tūmataiti rānei.

Ka taea e te hunga hauā te tono mō tētahi kāri waka e āhei ai rātou ki te whakamahi i ngā wāhi waka kua rāhuitia mō te hunga hauā. Mā ngā Tumuaki Pirihimana me ngā Komihana Takiwā e tukatuka ngā tono mō ēnei kāri.

Kei ētahi o ngā kaunihera nunui ngā ratonga haereere mō te hunga hauā. He rerekē ngā ture mō te maha o ngā haerenga me ngā utu, mēnā he utu, mō te ratonga i waenga i ngā kaunihera.

Kimihia ētahi atu kōrero:

He kōrero anō mō te tautoko i te hunga hauā

Ngā mōhiohio mō ngā āwhina hauātanga

Ngā mōhiohio mō ngā whakahekenga taake me ngā tangohanga

OBI – Te Hononga Hauātanga o Iceland

Whare mo te hunga haua

I Tiorangi, he tika nga tangata katoa ki te noho whare hei tika tangata. Ko nga tangata haua tinana ka uru ki te awhina i roto i to ratau ake kainga. Ko etahi atu momo noho ka uru pea ki nga kaainga mo nga kaumātua, te tiaki mo te wa poto, nga whare whakaruruhau, nga kaainga, nga kaainga roopu ranei, nga whare noho me nga whare riihi hapori.

Tonoa mo te tiaki mo te wa poto mo nga tamariki haua/pakeke me te noho tuturu ki nga tari a-rohe mo te hunga haua, ki to taone ranei.

Ko nga tari a-rohe mo te hunga hauā, ko te Whakahaere o te hunga Haua i Tiorangi , ko nga mana whakahaere o te rohe me te Whakahaere Inihua Hapori te kawenga mo te noho me nga take whare mo te hunga haua.

Te matauranga me te mahi mo te hunga haua

E tika ana kia whiwhi ngā tamariki hauā i te mātauranga kōhungahunga me te kura tuatahi i roto i te kaunihera o tō rātou kāinga ture. Me whakahaere he tātaritanga tātaritanga i te wā e tomo ai ki te kura, i mua atu rānei, kia mōhio ai rātou kei te whiwhi ngā tamariki i ngā ratonga tautoko e tika ana. He kura motuhake kei Reykjavík mō ngā tamariki kura tuatahi he hauātanga nui .

E ai ki te ture o Iceland, me whai wāhi ngā tamariki hauā i ngā kura tuarua ki ngā āwhina motuhake e tika ana. He maha ngā kura tuarua he tari motuhake, he kaupapa ako mahi, me ētahi atu akoranga kua hangaia kia rite ki ngā hiahia o ngā tamariki hauā.

He maha ngā akoranga e whakaratohia ana e te Pokapū Mātauranga Pakeke o Fjölmennt mā te hunga hauā. Ka whakaratohia hoki e rātou he tohutohu mō ētahi atu rangahau mā te mahi tahi me te Kura Ako Tonu o Mímir. Kei te Whare Wānanga o Iceland he kaupapa tohu mahi mō te whakaora whanaketanga.

Ko te Rōpū mō te Hunga Hauā i Iceland , me ngā rōpū whai pānga, ngā whakahaere kāwanatanga kore, me ngā mana whakahaere ā-rohe, e whakarato ana i ngā tohutohu me ngā mōhiotanga e pā ana ki te mātauranga me te mahi e wātea ana mō te hunga hauā.

Ka tautoko te Tari Mahi i te hunga e hiahia ana ki te āwhina ki te kimi mahi e tika ana i roto i te rāngai tūmataiti.

Hononga whai hua