Abayobozi
Isilande ni republika ishingiye ku itegekonshinga ifite gahunda y'amashyaka menshi. Ni yo demokarasi ishaje cyane ku isi, hamwe n'Inteko Ishinga Amategeko, Alþingi , yashinzwe mu mwaka wa 930.
Perezida wa Islande ni umukuru wigihugu kandi uhagarariye wenyine watowe nabatoye bose mumatora ataziguye.
Guverinoma
Guverinoma y'igihugu cya Isilande ishinzwe gushyiraho amategeko n'amabwiriza no gutanga serivisi za leta zijyanye n'ubutabera, ubuvuzi, ibikorwa remezo, akazi, n'amashuri yisumbuye na kaminuza kugira ngo tuvuge ingero nke.
Ihuriro ririho ubu muri Isilande rigizwe n’imitwe itatu ya politiki, Ishyaka Ritera imbere, Ishyaka ryigenga, n’ishyaka ry’ibumoso. Bafite ubwiganze bwa 54% hagati yabo. Minisitiri w’intebe uriho ubu ni Bjarni Benediktsson. Amasezerano y’ubumwe agaragaza politiki n’icyerekezo cy’imiyoborere aboneka mu Cyongereza hano.
Umukuru wigihugu ni Perezida . Ubutegetsi nyobozi bukoreshwa na Guverinoma. Ububasha bwo gushyiraho amategeko buhabwa Inteko Ishinga Amategeko na Perezida. Ubucamanza bwigenga ku buyobozi n’inteko ishinga amategeko.
Amakomine
Muri Isilande hari inzego ebyiri z'ubuyobozi, guverinoma y'igihugu n'imijyi. Buri myaka ine, abaturage bo mu turere dutandukanye tw'amatora batora ababahagararira mu nzego z'ibanze kugira ngo bagenzure ishyirwa mu bikorwa rya serivisi na demokarasi y'ibanze. Inzego z'ubuyobozi bw'uturere ni abayobozi batowe bakorera hafi y'abaturage. Bashinzwe serivisi z'ibanze ku baturage bo mu turere.
Abayobozi b'inzego z'ibanze mu turere bashyiraho amabwiriza mu gihe batanga serivisi ku baturage batuye aho, nko mu burezi bw'incuke n'amashuri abanza, serivisi z'imibereho myiza, serivisi zo kurengera abana, n'izindi serivisi zijyanye n'ibikenewe mu baturage.
Uturere dufite inshingano zo gushyira mu bikorwa politiki mu nzego z’ibanze nko mu bigo by’uburezi, ubwikorezi rusange, na serivisi z’imibereho myiza y’abaturage. Banashinzwe ibikorwa remezo bya tekiniki muri buri karere, nko kunywa amazi yo kunywa, gushyushya no gutunganya imyanda. Hanyuma, bafite inshingano zo gutegura iterambere no gukora igenzura ry’ubuzima n’umutekano.
Ku itariki ya 1 Mutarama 2021, Isilande igabanyijemo uturere 69, buri mijyi ifite ubuyobozi bwayo bwite. Uturere dufite uburenganzira n'inshingano ku baturage batwo ndetse na leta. Umuntu afatwa nk'umuturage w'akarere aho aba byemewe n'amategeko.
Bityo rero, buri wese asabwa kwiyandikisha mu biro by'akarere bireba iyo yimukiye mu gace gashya.
Nk’uko biteganywa n’ingingo ya 3 y’Itegeko ry’Amatora ku bijyanye no gutora no gutora, abanyamahanga bafite imyaka 18 no hejuru bafite uburenganzira bwo gutora mu matora y’inzego z’ibanze nyuma yo kuba batuye muri Isilande mu buryo bwemewe n’amategeko imyaka itatu yikurikiranya. Abanya-Danemark, Abafinilande, Abanya-Noruveje n’Abanyasuwede bafite imyaka 18 no hejuru babona uburenganzira bwo gutora bakimara kwiyandikisha aho batuye byemewe n’amategeko muri Isilande.
Ishyirahamwe rya Islande ryabayobozi baho | Samband íslenskra sveitarfélaga
Perezida
Perezida wa Islande ni umukuru wigihugu kandi uhagarariye wenyine watowe nabatoye bose mumatora ataziguye. Ibiro bya Perezida byashinzwe mu Itegeko Nshinga rya Repubulika ya Isilande ryatangiye gukurikizwa ku ya 17 Kamena 1944.
Perezida uriho ubu ni Halla Tómasdóttir . Yatorewe mu matora yabaye ku ya 1 Kamena 2024 . Yatangiye manda ye ya mbere ku ya 1 Kanama 2024.
Perezida atorwa n’amajwi ataziguye mu gihe cy’imyaka ine, nta gihe ntarengwa. Perezida atuye i Bessastaðir muri Garðabær mu murwa mukuru.
Ihuza ryingirakamaro
- Urubuga rw'Inteko ishinga amategeko ya Islande
- Urubuga rwa Perezidansi ya Isilande
- Itegeko Nshinga rya Repubulika ya Isilande
- Shaka komine yawe
- Demokarasi - ikirwa.is
- Inzego
- Ambasade
Isilande ni republika ishingiye ku itegekonshinga ifite gahunda y'amashyaka menshi.