Tsibela kumxholo ophambili
Eli phepha liguqulelwe ngokuzenzekela ukusuka kwisiNgesi.
Ulawulo

Abasemagunyeni

I-Iceland yiriphabliki yomgaqo-siseko enenkqubo yamaqela amaninzi. Ngokungathandabuzekiyo yeyona demokrasi indala yepalamente yehlabathi, kunye nePalamente, iAlþingi , eyasekwa ngonyaka wama-930.

UMongameli wase-Iceland uyintloko yelizwe kunye nommeli kuphela okhethwe ngumvoti opheleleyo kunyulo oluthe ngqo.

Urhulumente

Urhulumente kazwelonke wase-Iceland unoxanduva lokuseka imithetho nemimiselo kunye nokubonelela ngeenkonzo zikarhulumente ezinxulumene nobulungisa, ukunakekelwa kwezempilo, iziseko zophuhliso, ingqesho, kunye nemfundo yenqanaba lesibini kunye neyunivesithi ukubiza imizekelo embalwa.

Umbutho olawulayo wangoku we-Iceland wenziwa ngamaqela amathathu ezopolitiko, i-Progressive Party, i-Independence Party, kunye ne-Left Green Party. Babambe isininzi sama-54% phakathi kwabo. Inkulumbuso yangoku nguBjarni Benediktsson. Isivumelwano somanyano esichaza umgaqo-nkqubo kunye nombono wabo wolawulo sifumaneka ngesiNgesi apha.

Intloko yelizwe nguMongameli . Amandla olawulo asetyenziswa nguRhulumente. Amandla owiso-mthetho athweswe iPalamente kunye noMongameli. Inkundla izimeleyo kwisigqeba esilawulayo kunye nendlu yowiso-mthetho.

Funda ngakumbi malunga nabaphathiswa abalawulayo ngoku.

Umgaqo-siseko weRiphabhlikhi yaseIceland

Oomasipala

Kukho amanqanaba amabini karhulumente e-Iceland, urhulumente wesizwe kunye noomasipala. Rhoqo emva kweminyaka emine, abemi bezithili ezahlukeneyo zonyulo bakhetha abameli babo kurhulumente wengingqi ukuze bajonge ukuphunyezwa kweenkonzo kunye nentando yesininzi yengingqi. Amabhunga olawulo loomasipala bengingqi ngamagosa anyuliweyo asebenza kufutshane noluntu. Anoxanduva lweenkonzo zengingqi kubemi bomasipala.

Oomasipala basekuhlaleni bamisela imigaqo ngelixa bebonelela ngeenkonzo kubemi abahlala apho, ezifana nemfundo yabantwana abancinci nabaseprayimari, iinkonzo zentlalo, iinkonzo zokukhusela abantwana, kunye nezinye iinkonzo ezinxulumene neemfuno zoluntu.

Oomasipala banoxanduva lokuphumeza imigaqo-nkqubo kwiinkonzo zasekuhlaleni ezifana namaziko emfundo, ezothutho zikawonke-wonke, kunye neenkonzo zentlalo-ntle. Banoxanduva lweziseko zobugcisa kumasipala ngamnye, ezifana namanzi okusela, ukufudumeza, kunye nonyango lwenkunkuma. Okokugqibela, banoxanduva lokucwangcisa uphuhliso kunye nokwenza uhlolo lwempilo nokhuseleko.

Ukusukela ngomhla woku-1 kweyoMqungu ngo-2021, i-Iceland yahlulwe yaba ngoomasipala abangama-69, ngamnye unorhulumente wakhe wengingqi. Oomasipala banamalungelo kunye neembopheleleko kubemi babo nakurhulumente. Umntu uthathwa njengomhlali womasipala apho indawo yakhe yokuhlala esemthethweni ibhalisiwe khona.

Ngoko ke, wonke umntu kufuneka abhalise kwi-ofisi kamasipala wengingqi efanelekileyo xa efudukela kwindawo entsha.

NgokweSiqendu 3 soMthetho woNyulo malunga nokuvota kunye nelungelo lokuvotelwa, abemi bamanye amazwe abaneminyaka eli-18 nangaphezulu banelungelo lokuvota kunyulo loorhulumente basekhaya emva kokuba behlala e-Iceland ngokusemthethweni iminyaka emithathu ilandelelana. Abemi baseDenmark, baseFinland, baseNorway naseSweden abaneminyaka eli-18 nangaphezulu bafumana ilungelo lokuvota kwangoko nje ukuba babhalise indawo yabo yokuhlala ngokusemthethweni e-Iceland.

I-Icelandic Association of Local Authority | Samband íslenkra sveitarfélaga

UMongameli

UMongameli wase-Iceland uyintloko yelizwe kunye nommeli kuphela okhethwe ngumvoti opheleleyo kunyulo oluthe ngqo. Iofisi kaMongameli yasekwa kuMgaqo-siseko weRiphabhlikhi yase-Iceland eyaqala ukusebenza ngomhla we-17 ngoJuni kwi-1944.

Umongameli wangoku nguHalla Tómasdóttir . Wonyulwa kunyulo olwalubanjwe ngomhla woku-1 kuJuni, ngo-2024 . Uqale ikota yakhe yokuqala ngomhla woku-1 kuAgasti, ngo-2024.

Umongameli wonyulwa ngevoti ethe ngqo ethandwa ngabantu kwithuba leminyaka emine, kungekho mda wexesha. Umongameli uhlala eBessastaðir eGarðabær kwingingqi yekomkhulu.

Amakhonkco aluncedo

I-Iceland yiriphabliki yomgaqo-siseko enenkqubo yamaqela amaninzi.